Samstarf lykill að ábyrgri innleiðingu gervigreindar
29. júní 2026Samstarf lykillinn að ábyrgri innleiðingu gervigreindar
Samstarf lykillinn að ábyrgri innleiðingu gervigreindar
Ný skýrsla á vegum evrópskra aðila vinnumarkaðarins sýnir að árangursrík innleiðing skapandi gervigreindar (Generative AI) veltur ekki aðeins á tækninni sjálfri heldur einnig á traustu samstarfi aðila vinnumarkaðarins, skýrum reglum og virku samráði við starfsfólk. Niðurstöðurnar undirstrika mikilvægi kjarasamninga og þátttöku stéttarfélaga við mótun framtíðar vinnumarkaðarins.
Miklir möguleikar – en ávinningurinn þarf að skiptast rétt
Skýrslan metur áhrif skapandi gervigreindar í bankastarfsemi, fjarskiptum og hljóð- og myndmiðlun. Þar kemur fram að tæknin geti skapað gríðarleg verðmæti og aukið framleiðni verulega. Í bankageiranum einum er áætlað að verðmætasköpun geti numið allt að 306 milljörðum evra.
Höfundar skýrslunnar vara þó við því að væntingar um framleiðniaukningu séu oft ofmetnar og leggja áherslu á að ávinningurinn verði aðeins raunverulegur ef honum er deilt með sanngjörnum hætti milli fyrirtækja og starfsfólks. Það kalli á fjárfestingu í starfsfólki samhliða fjárfestingu í nýrri tækni.
Mannleg yfirumsjón er forsenda trausts
Í skýrslunni er lögð rík áhersla á að gervigreind geti ekki komið í stað mannlegrar ábyrgðar. Rangar niðurstöður, hlutdrægni í reikniritum og ógegnsæ ákvörðunartaka hafi þegar grafið undan trausti til gervigreindarlausna.
Því sé mikilvægt að tryggja að fólk hafi ávallt eftirlit með ákvörðunum sem teknar eru með aðstoð gervigreindar og að starfsfólk fái skýringar á því hvernig sjálfvirkar ákvarðanir eru teknar. Slíkar reglur vernda bæði starfsfólk og fyrirtæki og stuðla að ábyrgri notkun tækninnar.
Mikil þörf fyrir nýja færni
Einn stærsti flöskuhálsinn við innleiðingu gervigreindar er skortur á þekkingu og færni.
Yfir helmingur stjórnenda í fjarskiptageiranum telur skort á sérhæfðu starfsfólki vera stærstu hindrunina fyrir innleiðingu gervigreindar. Svipuð staða blasir við í bankageiranum og í skapandi greinum þar sem þörf er á nýjum þverfaglegum hæfniþáttum.
Skýrslan leggur áherslu á að fyrirtæki verði að fjárfesta í endurmenntun og símenntun starfsfólks í samstarfi við stéttarfélög. Þannig verði starfsfólki gert kleift að þróa hæfni sína og takast á við breytingarnar í stað þess að verða undir í tæknibreytingunum.
Regluverk skapar öryggi
Ólíkt því sem stundum er haldið fram telur skýrslan að reglur Evrópusambandsins um gervigreind standi ekki í vegi fyrir nýsköpun.
Þvert á móti skapi reglur um gagnsæi, persónuvernd, mannlega yfirumsjón og ábyrgð það réttaröryggi sem fyrirtæki þurfi til að þróa og innleiða gervigreind með ábyrgum hætti. Höfundar skýrslunnar vara jafnframt við því að veikja þessar reglur í nafni einföldunar eða kostnaðaraðhalds.
Samráð skilar betri árangri
Ein helsta niðurstaða skýrslunnar er að fyrirtæki sem innleiða gervigreind í nánu samstarfi við starfsfólk og fulltrúa þess ná betri árangri en þau sem gera það án samráðs.
Dæmi frá fyrirtækjum á borð við Intesa Sanpaolo, Orange og RTL Group sýna að þar sem starfsfólk tekur þátt í undirbúningi breytinga, upplýsingagjöf er skýr og fjárfest er bæði í fólki og tækni, verður innleiðing gervigreindar farsælli og nýtur meira trausts.
Mikilvægt hlutverk stéttarfélaga
Niðurstöður skýrslunnar staðfesta það sem verkalýðshreyfingin hefur lengi haldið fram: að félagslegt samtal og kjarasamningar eru ekki hindrun fyrir tækniframförum heldur lykillinn að því að þær gagnist bæði starfsfólki og fyrirtækjum.
Þegar gervigreind breytir störfum og vinnuumhverfi verður mikilvægi stéttarfélaga enn meira. Hlutverk þeirra verður að tryggja að tækniframfarir leiði til betri starfa, aukinnar framleiðni og bættra lífskjara – en ekki aukins óöryggis eða skertra réttinda.
Heimild: UNI Europa